سه‌شنبه 8 مهر 1393 کتابخانه های مدارس را جدی بگیریم رباب عزیزخانی کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی مشاور استاندار در امور کتابخوانی و کتابخانه های استان

کتابخانه های مدارس را جدی بگیریم

کتابخانه های مدارس، نهاد علمی و تربیتی مهم در مراکز آموزشی بوده و اهمیتی بنیادین در راستای توسعه فرهنگی و ایجاد دانش بشری دارند. نقش کتابخانه های آموزشگاهی بر مقوله "یاد دهی- یادگیری برای همه" با بیاینه ای از طرف یونسکو/ ایفلا( فدراسیون بین المللی کتابخانه های عمومی)در سال2000 منتشر شد وتوجه همگان را به خود جلب کرد. در این بیانیه از وزیران آموزش و پرورش خواسته شده بود تا راهکارهایی که باعث اعتلای خدمات کتابخانه ای در مدارس می شود را بهبود بخشند . این امر مهم نشان دهنده اهمیت وجود کتابخانه های مدارس درسرتاسر دنیاست گرچه اهمیتی که در کشور ما به دست فراموشی سپرده شده است چون طبق تحقیقات انجام گرفته، مدارس درایران اکثراً فاقد کتابخانه ای استاندارد، کتابهای مطلوب و کتابدار متخصص است. آموزشهای مدارس صرفا برمبنای کتابهای درسی بنا شده اند و در واقع معلمان هیچ کششی را به طرف کتابهای غیر درسی ایجاد نمی کنند دراین شرایط است که متاسفانه دانش آموز نیازی به کتاب درخود احساس نمی کند و چون از ابتدا نیز کتابخانه ای سودمند در اختیارنداشته است عادات به کتابخوانی نیز در وی ایجاد نمی شود . سوالی که در اینجا مطرح می شود این است که وقتی سنگ بنای مطالعه از جایی که باید شروع شود هرگز نهادینه  نشده است چگونه در سطوح بالاتر در پی مطالعه کننده های کتاب هستیم؟ علاوه براین وقتی خانواده ها که از ابتدا نه به مطالعه خود و نه به مطالعه فرزندانشان نگاهی جدی نداشته اند و به نوعی در زمان تحصیل نیز فرزندان دانش آموز خود را از مطالعه نهی کرده و مطالعه غیر درسی را مانعی در راه آموزش درسی آنان می پندارند چگونه می توانند انسانهایی با فرهنگ برای جامعه تربیت نمایند . وقتی ذهن و روح کودکان به مطالعه عادت نمی کند دربزرگسالی نیز نیازی به مطالعه احساس نخواهند کرد و سراغی ازکتاب نخواهند گرفت. وقتی خانواده ها و مدارس هیچ احساس لذتی درکودکان برای خواندن ایجاد نمی کنند در مراحل بعدی هیچ نهاد یا ارگانی نمیتواند معجزه کند و افراد کتابخوان خلق نماید . بهتر است بدانیم قلب یک مدرسه کتابخانه آن است. وقتی این قلب تپنده در مراکز آموزشی نباشد یا بیمار باشد شاهد چیزی نخواهیم بود جز یک آموزش کسالت بار و رخوت زاده که نتیجه ای جز بیسوادی های فرهنگی و علمی نخواهد داشت. بودن کتابخانه های مدارس در مکانهایی همچون زیر پله!، انباریهایی سیاه و کم و نور با کتابهایی کهنه و پاره و با محتواهایی قدیمی و غیر قابل استفاده، انگیزه ای برای هیچ دانش آموزی برای مطالعه به وجود نخواهد آورد. زمانی که درب تمام کتابخانه های مدارس جز در اوقاتی از زنگ تفریح، بسته و قفل شده است و دارای هیچ متولی به نام کتابدار نیست چرا در حال جستجوی علل کم مطالعه در جامعه هستیم. کودکان ما کجا باید مطالعه را بیاموزند( در خانواده هایی که آنان نیز مرجعی برای این آموزش مهم و حیانی نداشته اند؟)؟ تا کی این مکان مهم فرهنگی و علمی باید در هاله ای سیاه در میان مشکلات و کمبودها دست و پا بزند و کسی نباشد تا دستگیرش باشد؟یقیناً بدانیم که اگر امروز این درخت علم را نکاریم فردا هیچ میوه دانشی در این سرزمین به بار نخواهد نشست.

واکاوی مشکلات، تجزیه و تحلیل منطقی و توجه به آمارهای واقعی چیزی است که باید جدی گرفته شود متخصصان باید قدم پیش بگذارند، برنامه های کوتاه مدت و دراز مدت متعددی باید پیشنهاد داده شده و اجرا گردد. اقداماتی همچون ایجاد کتابخانه های استاندارد (دارای سالن مرجع، سالن مطالعه و نشریات)به عنوان اولین و مهمترین گام باید توسط مدارس صورت گیرد . استخدام کتابدارمتخصص که نیاز به برنامه ریزی های مدون دارد ، ترویج مطالعه کتابهای غیردرسی توسط معلمان که زیر بنای آموزشهای رسمی باید بربستری از انواع مطالعه باشد و ایجاد ساعتهای نقد کتاب و کتابخوانی در زنگ های مدارس ارمغان جدیدی را به جامعه خواهد آورد واین محقق نخواهد بود  مگر با کمک های مدیران وزارت آموزش و پرورش ، خیرین موسسین کتابخانه درجامعه و مدارس و... . باشد که در این راه مهم از شیب ها نترسیم و بر فراز ها گام بگذاریم.

  رباب عزیزخانی

کارشناس ارشد کتابداری و اطلاع رسانی

مشاور استاندار در امور کتابخوانی و کتابخانه های  استان

 

 [PageVisit]